Genocide Museum | The Armenian Genocide Museum-institute
Home Map E-mail
 
Eng |  Հայ |  Türk |  Рус |  Fr  

Հիմնական էջ
Գլխավոր
Պատվիրակություններ
Կայքի քարտեզ
Հետադարձ կապ
Կապ մեզ հետ
Հղումներ
Նախօրեին
Հայոց պատմություն
Լուսանկարներ
Հայոց Եղեռնը
Ցեղասպանություն
Հայոց Եղեռնը
Ժամանակագրություն
Լուսանկարներ
100 պատմություններ
Քարտեզագրում
Մշակութային եղեռն
Հիշի՛ր
Վավերագրեր
Ամերիկյան
Անգլիական
Գերմանական
Ռուսական
Ֆրանսիական
Ավստրիական
Թուրքական

Հետազոտում
Մատենագիտություն
Վերապրողներ
Ականատեսներ
Մամուլ
Մեջբերումներ
Դասախոսություններ
Ճանաչում
Պետություններ
Կազմակերպություններ
Տեղական
Արձագանք
Առաքելություն
Տնօրենի ուղերձը
Մամլո հաղորդագրություն
Էլ.թերթ
Հոդվածներ
Հարցազրույցներ
Նորություններ
Գիտաժողովներ
Միջոցառումներ ՀՑԹԻ-ում
Գրքի տարի 
Լեմկինի կրթաթոշակ 
Կրթաթոշակառուները 
   Թանգարան
Թանգարանի մասին
Այցելություն
Մշտական ցուցադրություն
Ժամանակավոր
Օն լայն  
Հիշատակի բացիկներ  
   Ինստիտուտ
Գործունեությունը
Հրատարակություններ
ՀՑԹԻ հանդեսներ  
Գրադարան
ՀՑԹԻ հավաքածուները
   Եղեռնի հուշահամալիր
Պատմությունը
Լուսանկարներ
Հիշատակի օր
ՀՑԹԻ հիմնադրամ
 

Armenian General Benevolent Union
All Armenian Fund
National Academy of Sciences of Armenia
Public Radio of Armenia
Armenian News Agency
ARMEDIA  Information, Analytical Agency
Inhomage
armin
armin
armin
armin
armin
1000000lives




Նորություններ

Լեսլի Դևիս - 140


03.05.2016

Ամերիկացի դիվանագետ, Հայոց Ցեղասպանության ականատես Լեսլի Դևիսը ծնվել է Նյու Յորքի նահանգի Պորտ Ջեֆերսոնում քաղաքում(ԱՄՆ), 1876 թ. ապրիլի 29-ին: 1898-ին ավարտել է Կոռնուելի համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետը՝ ստանալով փիլիսոփայության բակալավրի աստիճան: 1904-ին ստացել է իրավաբանության բակալավրի աստիճան Ջորջ Վաշինգտոնի համալսարանի իրավաբանության ֆակուլտետում: Ուսմանը զուգընթաց նա աշխատել է որպես լրագրող: Հետագայում լրագորղական փորձը Դևիսը հմտորեն օգտագործել է Օսմանյան կայսրությունից Պետդեպարտամենտին ուղարկած զեկուցագրերում՝ դարձնելով դրանք ավելի ազդեցիկ: Տիրապետել է մի քանի լեզուների՝ անգլերեն Ֆրանսերեն, գերմաներեն, ռուսերեն և իսպաներեն:

Ինձ ու իմ նման անչափահաս երեխաներին հավաքեցին տարան թուրքական որբանոցը` թուրքացնելու:
Հարություն Ալբոյաջյանի վկայությունը
1904 թ., Ֆընդըջագ


30.04.2016

Հարություն Ալբոյաջյանը պատմում է, թե ինչպես են իրեն ու իր նման անչափահաս երեխաներին հավաքել տարել Ջեմալ փաշայի թուրքական որբանոցը` թուրքացնելու: Այնտեղ նրան նոր ազգանուն են տվել` հինգ հարյուր երեսունհինգ, իսկ անունը Շյուքրի էր: Մեկ այլ հայ ընկերոջ էլ անվանափոխել են Էնվեր: Նա ներկայացնում է իրենց կյանքը որբանոցում` մինչև ազատման օրը:
…Հետո ինձ ու ինձ նման անչափահաս երեխաներին հավաքեցին տարին Ջեմալ փաշայի թուրքական որբանոցը` թուրքացրին: Հինգ հարյուր երեսունհինգ էր ազգանունս, իսկ անունս Շյուքրի էր: Հայ ընկերս ալ Էնվեր դարձավ: Մեզ սյունեթ ըրին: Կային շատեր, որոնք թուրքերեն չէին գիտեր, շաբաթներով չէին խոսեր, որ չիմանան, որ հայ են: Չավուշները եթե իմանային, ֆալախա կքաշեին, քսան-երեսուն-հիսուն գավազան ոտքերուն տակը կզարնեին կամ ժամերով արևին նայել կուտային: Մեզ աղոթել կուտային, երեք անգամ պիտի կրկնեինք` «Փադիշահը չօ՜ք եաշա» (Կեցցե՛ թագավորը – թուրք.): Մեզի կհագցնեին թուրքական հագուստ` սպիտակ անթարի, վրան սև ջյուբբե: Ունեինք մյուդուր, մի քանի խոջախանումներ: Ջեմալ փաշան հրամայած էր մեզի լավ նայել: Քանի որ ան շատ կգնահատեր հայերու խելքը և շնորհքը ու հույս ուներ, որ եթե հաղթեր, հազարներով թուրքացած հայ երեխաները պիտի ապագային ազնվացնեն իր ժողովուրդը, մենք պիտի իր ապագա հենարանը դառնայինք:

Նովոսիբիրսկում բացվել է «Հայոց ցեղասպանությունը. ռուսական հայացք» խորագրով ցուցահանդեսը


30.04.2016

Ապրիլի 19-ին Նովոսիբիրսկի քաղաքային միջմշակութային կենտրոնում բացվել է«Հայոց ցեղասպանությունը. ռուսական հայացք» խորագրով ցուցահանդեսը, որի նյութերը տրամադրել է Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտը:
Նոր ցուցադրության հիմնական թեման ռուսական մտավորականության, հասարակական-քաղաքական տարբեր շրջանակների արձագանքն է 1915թ. նախորդող իրադարձությունների, Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ:
Առաջին անգամ ժամանակավոր ցուցադրության ձևաչափով ներկայացվել են վավերական նյութեր և լուսանկարներ:

ՀՑԹԻ հավաքածուն համալրվել է Վանի հերոսամարտի բացառիկ լուսանկարով


28.04.2016

Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի հավաքածուն համալրվել է Վանի հերոսամարտի բացառիկ բնօրինակ լուսանկարով: Այն ներկայացնում է 1915 թ. ապրիլյան հերոսամարտի մասնակիցներին: Լուսանկարում երևում են վերջիններիս կողմից թուրքական կանոնավոր բանակից տարի առաջ առգրավված հրանոթները:

Լուսանկարն արվել է 101 տարի առաջ հենց այս օրերին Վանում գտնված ամերիկացի բժիշկ միսիոներների կողմից:

Հայոց ցեղասպանության զոհերի հուշահամալիրում հավաքվեցին խոնարհված ծաղիկները


27.04.2016

Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանման հիմնադրամի նախաձեռնությամբ, 2010թ.-ից Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրում Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին խոնարհված ծաղիկներն ամեն տարի հավաքվում են և հատուկ մշակման ենթարկվում: Ծաղիկների ցողունն անջատվում է ծաղկաթերթերից. առաջինից պարարտախառնուրդ է ստացվում, իսկ չորացված ծաղկաթերթերն օգտագործվում են վերամշակված ձեռակերտ թուղթ պատրաստելու համար: Պարարտախառնուրդն օգտագործվում է Ծիծեռնակաբերդի Հիշողության պուրակում հողի պարարտացման համար, իսկ ձեռակերտ թղթից հուշագրեր, շնորհակալագրեր, բացիկներ են պատրաստվում:
Հատուկ տեխնոլոգիայով չոր ծաղկաթերթերի ամեն մեկ կիլոգրամից արտադրվում է 40 թերթ թուղթ, որը հենց ծաղկաթուղթ է կոչվում:

ՆՈՐ ՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
«ԱՎՐՈՐԱՅԻ ՃԱՆԱՊԱՐՀԸ. ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ՎԵՐԱՊՐԱԾԻ ՈԴԻՍԱԿԱՆԸ»


26.04.2016

Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտը հրատարակել է«Ավրորայի ճանապարհը. Հայոց ցեղասպանությունը վերապրածի ոդիսականը» աշխատությունը: Պատկերազարդ հատորը նկարագրում է Ավրորա Մարդիգանյան անունով ավելի հայտնի Արշալույս Մարտիկյանի կյանքի պատմությունը:
2011թ. գրքի համահեղինակ Հայկ Դեմոյանը Կալիֆոռնիայում հայտնաբերում է Ավրորայի ֆոտոարխիվը, որտեղ գտնում է նաև Մարտիկյանների միակ պահպանված ընտանեկան լուսանկարը: Ավրորան այդ լուսանկարում չորս տարեկան է: Արխիվում նաև Ավրորայի նամակագրությունն էր: Տևական բանակցություններից հետո Ավրորայի ազգականներն այս արժեքավոր փաստաթղթերը փոխանցում են Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտին: Հետագայում, հավաքածուն համալրվում է Ավրորային պատկանող անձնական իրերով և ամերիկյան թերթերի ընտրանիով: Ժամանակի մամուլի այդ նմուշներում հոդվածներ կան Ավրորայի և նրա «Հոշոտված Հայաստան» գրքի մասին:
Պատմական գիտությունների դոկտոր Հայկ Դեմոյանի և Լուսինե Աբրահամյանի համահեղինակությամբ լույս տեսած անգլերեն կատալոգը հարստացված է բազմաթիվ եզակի ու բացառիկ նկարներով:

ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ 101-ՐԴ ՏԱՐԵԼԻՑԻՆ ՀՑԹԻ-ՈՒՄ ԷԻՆ «ԱՎՐՈՐԱ» ՄՐՑԱՆԱԿԱԲԱՇԽՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍՆԱԿԻՑՆԵՐԸ


24.04.2016

Ապրիլի 24-ին առաջինը Հայոց ցեղասպանության թանգարան այցելեցին «ԱՎՐՈՐԱ» մրցանակաբաշխության հիմնադիրները, մասնակիցները, հյուրերն ու ֆինալիստները:
Գրեթե բոլորը առաջին անգամ էին այստեղ: AuroraPrize‬-ի ընտրող հանձնաժողովի համանախագահ Ջորջ Քլունիին, նախագծի հիմնադիրներ Ռուբեն Վարդանյանին, Վերոնիկա Զոնաբենդին, Մարինա Ալլեսին, «ԱՎՐՈՐԱ» մրցանակաբաշխության չորս ֆինալիստներին և նրանց մի քանի տասնյակ հյուրերին աշխարհի բազմաթիվ երկրներից Հայոց ցեղասպանության թանգարանում ուղեկցեց ՀՑԹԻ տնօրեն Հայկ Դեմոյանը:
Նա առաջին հերթին ներկայացրեց թանգարանի հիմնական ցուցադրությունը, անդրադարձավ Հայոց ցեղասպանության պատմական դրվագներին, մանրամասներին, մարդկանց և իրադարձություններին:
Այնուհետև, Հայկ Դեմոյանը մարդասիրական ոլորտի առաջատարներին ներկայացրեց ՀՑԹԻ նոր ցուցադրությունը:

ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ 101-ՐԴ ՏԱՐԵԼԻՑ
ՀՀ ՆԱԽԱԳԱՀԸ ՀԱՐԳԱՆՔԻ ՏՈՒՐՔ ՄԱՏՈՒՑԵՑ ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԻ ԱՆՄԵՂ ԶՈՀԵՐԻ ՀԻՇԱՏԱԿԻՆ


24.04.2016

Ապրիլի 24-ի առավոտյան Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր այցելեց ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանը տիկնոջ հետ: Նախագահը ծաղկեպսակ տեղադրեց հուշակոթողի և ծաղիկներ՝ անմար կրակի մոտ:

Պետության ղեկավարին ուղեկցում էին Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ը, բարձրաստիճան պաշտոնյաներ և հոգևորականներ: Նախագահի հետ միասին հավերժական կրակի մոտ էին Շառլ Ազնավուրը, հանրահայտ դերասան Ջորջ Քլունին, ՛՛Ավրորա՛՛ մրցանակաբաշխության մասնակիցները և հիմնադիրները:

«Ընդդեմ ցեղասպանության հանցագործության» երկրորդ գլոբալ ֆորումին ելույթ է ունեցել ՀՑԹԻ տնօրենը


23.04.2016

Ապրիլի 23-ին Երևանում անցկացվեց «Ընդդեմ ցեղասպանության հանցագործության» երկրորդ գլոբալ ֆորումը, որն անցկացվում է «Ցեղասպանության վերապրած վկաները» խորագրի ներքո:
ՀՑԹԻ տնօրեն, պատմական գիտությունների դոկտոր Հայկ Դեմոյանը ելույթ ունեցավ Գլոբալ ֆորումի «Ցեղասպանությունների կանխումը և փախստականների պաշտպանությունը. ժամանակակից մարտահրավերներ» նստաշրջանի ընթացքում: Պարոն Դեմոյանը հիշեցրեց՝ այս ապրիլին «Կոլցո» գործողության 25-րդ տարելիցն է: 25 տարի առաջ այս օրերին Արցախում հայաթափվեցին ու դատարկվեցին տասնյակ գյուղեր, զոհվեց մի քանի հարյուր մարդ, մոտ 20 հազարը փախստական դարձավ: Այս տարիների ընթացքում Ադրբեջանում ընդհանուր ցեղասպանաական գործողություններ իրականացնելու ներուժ է կուտակվել, որը մեծ վտանգ է ներկայացնում:

ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԹԱՆԳԱՐԱՆ-ԻՆՍՏԻՏՈՒՏԻ ՏՆՕՐԻՆՈՒԹՅԱՆ ՄԱՄՈՒԼԻ ԱՍՈՒԼԻՍԸ
ներկայացվել է Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի կողմից պատրաստված հայեցակարգային փաստաթուղթ Ադրբեջանի ցեղասպանական գործողությունները կանխարգելելու հրատապության շուրջ


22.04.2016

Այսօր՝ ապրիլի 22-ին, Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտում կայացավ ՀՑԹԻ տնօրինության մամուլի ասուլիսը: Ամփոփվեց թանգարանի անցած մեկ տարվա գործունեությունը, ներկայացվեցին ՀՑԹԻ գրանորությունները: ՀՑԹԻ տնօրեն Հայկ Դեմոյանը ներկայացրեց արդեն իրագործված և ընթացիկ ծրագրերը: Այս տարի Ռիգայում և Փարիզում բացվելու են Հայոց ցեղասպանության թեմայով ցուցադրություններ: Ռիգայում կլինի մշտական ցուցադրություն՝ արդեն երրորդը Հայոց ցեղասպանության թանգարանից և Բեյրութի ցուցադրությունից հետո:

ՀՑԹԻ տնօրեն անդրադարձավ գիտահրատարակչական նախագծերին: Մասնավորապես, ՀՑԹԻ տնօրենը կարևորեց նախապատրաստական փուլում գտնվող Հայոց ցեղասպանության հանրագիտարան պատրաստելու նախագծին, որի հրատարակումը սպասվում է այս տարի:

ՌԴ ԱՐՏԳՈՐԾՆԱԽԱՐԱՐ ՍԵՐԳԵՅ ԼԱՎՐՈՎԸ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԹԱՆԳԱՐԱՆ-ԻՆՍՏԻՏՈՒՏՈՒՄ


22.04.2016

Այսօր Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ այցելեց ՌԴ արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը: ՀՀ արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանի, ռուսական պատվիրակության, ՀՀ-ում Ռուսաստանի դեսպան Վոլինկինի հետ Սերգեյ Լավրովը ծաղկեպսակ տեղադրեց Հուշահամալիրի մոտ, անմար կրակի մոտ մեկ րոպե լռությամբ հարգեց Ցեղասպանության զոհերի հիշատակը:

ՀՑԹԻ տնօրեն Հայկ Դեմոյանի ուղեկցությամբ պարոն Լավրովը շրջեց Հայոց ցեղասպանության թանգարանի սրահներում: ՀՑԹԻ տնօրենը համառոտ ներկայացրեց Հայոց ցեղասպանության պատմության հիմնական փուլերը, կարևոր դրվագները, նկարագրեց նախապատմությունն ու հետագա ընթացքը:

ԳԵՐՄԱՆԻԱՅԻ ԲՈՒՆԴԵՍԹԱԳԻ ՊԱՏԳԱՄԱՎՈՐ ԴՈԿ. ՔՐԻՍՏՈՖ ԲԵՐԳՆԵՐԻ ԱՅՑԸ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԹԱՆԳԱՐԱՆ-ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ


22.04.2016

Ապրիլի 22-ին Գերմանիայի Բունդեսթագի պատգամավոր, իշխող կոալիցիայի մաս կազմող ՔԴՄ/ՔՍՄ խմբակցության անդամ դոկտ Քրիստոֆ Բերգներն այցելեց Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ: Դոկտոր Բերգները ՀՀ-ում Գերմանիայի դեսպան Բերնհարդ Մաթիաս Քիսլերի հետ ծաղկեպսակ զետեղեցին հուշահամալիրի մոտ, հավերժական կրակի մոտ մեկ րոպե լռությամբ հարգեցին Հայոց ցեղասպանության անմեղ նահատակների հիշատակը:
ՀՑԹԻ փոխտնօրեն Սուրեն Մանուկյանը գերմանացի հյուրերին համառոտ պատմեց հուշահամալիրի կառուցման պատմությունը, ներկայացրեց կառույցի խորհրդանշական բացատրությունը: Այնուհետև, դոկտոր Բերգերն ու դեսպան Բերնհարդ Մաթիաս Քիսլերը շրջեցին թանգարանի սրահներում, ծանոթացան Հայոց ցեղասպանության փաստերին ու դրվագներին:

Երևանում բացվել է Իրաքում եզդիների ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված աշխարհում առաջին հուշարձանը


21.04.2016

Ապրիլի 21-ին Երևանում բացվեց աշխարհում առաջին հուշարձան-կոթողը՝ նվիրված Իրաքի Շանգալ նահանգի եզդիների՝ 2014 թվականին ցեղասպանության ենթարկված անմեղ զոհերի հիշատակին:


Օղակաձև այգում տեղադրված հուշարձանը կոչվում է «Փրկություն»:
«Հուշարձանը մոր կերպարանքով է. մայրը մեր օրրանն է՝ բնօրրան Շանգալը, երեխան մենք ենք, մայրը փրկում է իր զավակներին, հուշարձանի հետևի մասում նկարված են կռունկներ, ինչը նշանակում է, որ մենք մեր բնօրրանից չենք հեռանա, մենք կվերադառնանք, մենք եղել ենք, կանք, կապրենք»,- բացատրել է «Միդիա-Շանգալ» եզդիների ազգային միավորում ՀԿ խորհրդի նախագահը:

«Հայոց ցեղասպանության լուսաբանումը համաշխարհային մամուլի առաջին էջերին, 1853-1925թթ.» ցուցահանդեսը ֆրանսիական Բուղ-լե-Վալանսում


19.04.2016

Ապրիլի 15-ին Ֆրանսիայի Բուղ-լե-Վալանս քաղաքի Լա Պասերել գրադարանում տեղի ունեցավ «Հայոց ցեղասպանության լուսաբանումը համաշխարհային մամուլի առաջին էջերին, 1853-1925թթ.» ցուցահանդեսի բացումը: Այն կազմակերպվել է Հայոց Ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի, Վալանս-Ռոման Սյուդ Ռոն-Ալպ քաղաքային համայնքի, Լա Պասերել գրադարանի և Վալենսի Հայ մշակույթի տան կողմից:
Բացմանը ներկա էին Վալանսի քաղաքապետ և Վալանս-Ռոման Սյուդ Ռոն-Ալպ քաղաքային համայնքի նախագահ Նիկոլա Դաղագոնը, Բուղ-լե-Վալանսի քաղաքապետ Մաղլեն Մուղիեն, Լիոնում Հայաստանի փոխհյուպատոս Լուսինե Մովսիսյանը, ինչպես նաև շրջանի մի շարք ներկայացուցիչներ:

Ցուցահանդեսը կտևի մինչև ապրիլի 30-ը:

Նոբելյան մրցանակակիրներն այցելել են հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ


16.04.2016

Ապրիլի 15—ին «Նոբելյան օրեր Երևանում» միջոցառման շրջանակում Հայաստանում գտնվող նոբելյան մրցանակակիր գիտնականներն այցելել են Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ: Հյուրերը եղել են Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրում, այնուհետև շրջել թանգարանի սրահներում, մանրամասն ծանոթացել Հայոց ցեղասպանության վավերական պատմությանը:

Գիտնականները գրառումներ են թողել ՀՑԹԻ պատվավոր հյուրերի Հուշամատյանում:
«Նոբելյան օրեր Երևանում» գիտական միջոցառումը Հայաստանում երբևէ կազմակերպված ամենանշանակալի գիտական իրադարձություններից է, նպատակ ունի ներկայացնելու փաստեր այնպիսի գիտական նվաճումների մասին, որոնք դարձել են նոբելյան ժառանգություն:

ՄԵԾ ԵՂԵՌՆԻ ՏԱՐԻՆԵՐԻՆ ԻՆՔՆԱՊԱՇՏՊԱՆԱԿԱՆ ՄԱՐՏԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՑՈՒՑԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ՓՈԽԱՆՑՎԵԼ Է ՌԱԶՄԱԿԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏԻՆ


16.04.2016

«Մաքառելով կյանքի ու արժանապատվության համար. ինքնապաշտպանական մարտերը Մեծ եղեռնի տարիներին» խորագրով ցուցադրությունն ապրիլի 13-ին փոխանցվել է Վ. Սարգսյանի անվան ռազմական ինստիտուտին։
Ինքնապաշտպանական հերոսական դրվագները 2015թ. դեկտեմբերից ներկայացված էին Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտում։ Այժմ նպատակահարմար է համարվել այդ նյութերը մշտական ցուցադրության դնել ռազմական ինստիտուտում, որպեսզի կուրսանտները, ապագա զինվորականները նույնպես առնչվեն թեմայի հետ և հասկանան, որ Ցեղասպանությունը միայն կոտորած չէ, դա նաև ինքնապաշտպանություն և հերոսամարտ է։
Տասնվեց խորագրերից բաղկացած երկլեզու (հայերեն, անգլերեն) ցուցադրությունը և համանուն կատալոգը կոչված են ընդգծելու Հայոց ցեղասպանության պատմության հերոսական դրվագները՝ բազմաթիվ տպավորիչ ինքնապաշտպանական մարտերը, ինչպես նաև` Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ծնունդն ազդարարած հաղթանակները։

«ՄԵԶ ՄՈՏ՝ ԹՈՒՐՔԻԱՅՈՒՄ, ՀԱՅԵՐ ԱՐԴԵՆ ՉԵՆ ԼԻՆԻ»
Հայոց ցեղասպանությունը Օսմանյան կայսրության դաշնակիցների վավերագրերում


14.04.2016

Հայոց ցեղասպանությունը թուրքական հակահայ պետական քաղաքականության կիզակետն էր, երբ նախօրոք կազմված ծրագրի իրագործումը սկսվեց Առաջին աշխարհամարտի քողի տակ: Այսօր թուրքական պետական և պատմագիտական դիրքորոշման հիմքում ընկած ժխտողականության սկզբունքը նպատակ ունի Մեծ Եղեռնը ներկայացնել որպես պատերազմական իրավիճակ, և ոչ թե՝ մանրակրկիտ մշակված ծրագրի արդյունք:

Սակայն բազմաթիվ փաստաթղթեր, այդ թվում՝ տարբեր պետությունների դիվանագիտական արխիվներում պահվող վավերագրեր, աներկբայորեն փաստում են հայ ժողովրդի ծրագրված ու հետևողական ոչնչացման նպատակի առկայությունը:

ՌԴ ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ՂԵԿԱՎԱՐ ԴՄԻՏՐԻ ՄԵԴՎԵԴԵՎՆ ԱՅՑԵԼԵԼ Է ԾԻԾԵՌՆԱԿԱԲԵՐԴԻ ՀՈՒՇԱՀԱՄԱԼԻՐ


07.04.2016

Ապրիլի 7-ին Հայաստանի Հանրապետություն պաշտոնական այցի շրջանակում Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր այցելեց Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության ղեկավար Դմիտրի Մեդվեդևը:
Մեծ Եղեռնի հուշահամալիրի անմար կրակի մոտ մեկ րոպե լռությամբ անմեղ զոհերի հիշատակը հարգելուց հետո, Դմիտրի Մեդվեդևը ջրեց դեռևս 2008 թ. Հիշողության պուրակում Մեծ Եղեռնի զոհերի հիշատակին տնկված եղևնին:

ԿԻՊՐՈՍՈՒՄ ՔՐԵԱԿԱՆԱՑՎԵԼ Է ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԺԽՏՈՒՄԸ


02.04.2016

Ապրիլի 2-ին Կիպրոսի Հանրապետության խորհրդարանն միաձայն կողմ է քվեարկել Հայոց ցեղասպանության ժխտումը քրեականացնող օրինագծին։

Կիպրոսը դարձավ եվրոպական չորրորդ երկիրը՝ Սլովակիայից, Շվեյցարիայից և Հունաստանից հետո, որտեղ Հայոց ցեղասպանության, մարդկության դեմ կատարված հանցագործությունների, ռազմական հանցագործությունների ժխտումը քրեորեն պատժելի է։ Կիպրական այս օրենքը պատիժ է սահմանում 5 տարվա ազատազրկում և/կամ 10 հազար եվրո տուգանքի տեսքով:

Սողոմոն Թեհլիրյան-120
Ապրիլի 2-ը Սողոմոն Թեհլիրյանի ծննդյան օրն է


02.04.2016

«Ինքը՝ Սողոմոն Թեհլիրյանը, միայն խորհրդանիշ է, հյուլե, ում մեջ կենտրոնացված է քամահրված ռասսայի ցավը, և ով հուսահատ ինքնապաշտպանության մեջ իր վրեժն է լուծում»:
Արմին Թեոֆիլ Վեգներ

Սողոմոն Թեհլիրյանը ծնվել է 1896 թ. ապրիլի 2- ին Երզնկա գավառի Ներքին Բագառիճ գյուղում: Խաչատուր և Հնազանդ Թեհլիրյանների ընտանիքում նա չորս եղբայրներից ամենակրտսերն էր: 1898-99 թթ. Թեհլիրյանների բարեկեցիկ ընտանիքը Բագառիճից տեղափոխվում է Երզնկա հայաշատ քաղաքը: Սողոմոնն ուսանում է տեղի բողոքական (1905-06), ապա` Կեդրոնական վարժարանում (1907-1911): 18-ամյա Սողոմոնը 1914 թվականին տեղափոխվում է Սերբիա, որտեղ աշխատում էին հայրն ու հորեղբայրը: Թեհլիրյանի նպատակը Գերմանիայում բարձրագույն կրթություն ստանալն էր: Նա սերբական Վալևո քաղաք է հասնում այն օրը, երբ Սարաևոյում ուսանող Գաբրիել Պրինցիպը սպանել էր Ավստո-Հունգարիայի գահաժառանգ Ֆրանց Ֆերդինանդին, ինչը Առաջին Աշխարհամարտը սկսելու առիթը դարձավ:

Աղավնի Մկրտիչի Մկրտչյանի վկայությունը
1909 թ., Բիթլիս


29.03.2016

Աղավնի Մկրտչյանը բնիկ բիթլիսցի էր: Նրանց ընտանիքում մինչև ջարդերը յոթը տղա կար, հինգ աղջիկ: Բոլոր տղաները թուրքի ձեռքով սպանվել են: Թուրքերը սպանել են նաև Աղավնիի Հորը, իսկ մայրը մահացել է Էջմիածնում` խոլերայից: Ականատեսը ներկայացնում է իրենց անցած գաղթի ճանապարհը` պատմելով արյունոտված Եփրատի ու Հովհաննես Թումանյանի հետ ճակատագրական հանդիպման մասին:
Մենք բնիկ բիթլիսցիներ ենք: Ես Մուխսի Վարդանի թոռն եմ: Մեր տունը թուրքերը քանդեցին: Մեր տանը յոթանասուն հոգի էինք: Մեր ընտանիքում յոթը տղա կար, հինգ աղջիկ: Բոլոր տղաները թուրքի ձեռքով սպանվել են: Հիմա մեր մեծ գերդաստանից միայն ես եմ մնացել, մեկ էլ Միսաքը, որ Մոսկվայում գեներալ է:

«ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԹԱՆԳԱՐԱՆ-ԻՆՍՏԻՏՈՒՏԻ ԲԱՐԵԿԱՄՆԵՐ» ԲԱՐԵԳՈՐԾԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ՀԱՇՎԵՏՎՈՒԹՅՈՒՆԸ


25.03.2016

Կից ներկայացվում է «Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի բարեկամներ» բարեգործական հիմնադրամի հաշվետվությունը հիմնադրամի 2015թ. գործունեության մասին:

ՎՐԱՍՏԱՆԻ ԱԳ ՆԱԽԱՐԱՐ ՄԻԽԱՅԻԼ ՋԱՆԵԼԻՁԵՆ ԱՅՑԵԼԵՑ ԾԻԾԵՌՆԱԿԱԲԵՐԴԻ ՀՈՒՇԱՀԱՄԱԼԻՐ


25.03.2016

Մարտի 25-ին Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր այցելեց Վրաստանի արտգործնախարար Միխայիլ Ջանելիձեն: Նախարարը ծաղկեպսակ դրեց Հայոց ցեղասպանության հուշարձանի մոտ, վրացական պատվիրակության անդամների և Վրաստանում ՀՀ դեսպան Յուրի Վարդանյանի հետ հավերժական կրակի մոտ մեկ րոպե լռությամբ հարգանքի տուրք մատուցեց անմեղ նահատակների հիշատակին:

ՀՑԹԻ փոխտնօրեն Սուրեն Մանուկյանը պարոն Միխայիլ Ջանելիձեին համառոտ պատմեց Հայոց ցեղասպանության ողբերգական դրվագների, Մեծ Եղեռնի հուշահամալիրի կառուցման և խորհրդանշական ճարտարապետության մասին: ՀՑԹԻ փոխտնօրենը նախարար Ջանելիձեին ուղեկցեց Հիշողության պատի մոտ՝ նրա ուշադրությունը հրավիրելով Հայոց ցեղասպանության պատմության ոչ միայն ողբերգական, այլև մարդասիրական էջերին ու դրվագներին:

Ցեղասպանագետների միջազգային ընկերակցությունը ԻԼԻՊ-ի գործողությունները ՛՛ցեղասպանություն՛՛ է որակել


22.03.2016

Ցեղասպանագետների միջազգային ընկերակցությունը բանաձև է ընդունել, որի համաձայն ԻԼԻՊ-ի գործողությունները ցեղասպանություն են համարվում:
Ցեղասպանագետների միջազգային ընկերակցությունը (International Association of Genocide Scholars) ցեղասպանությունները և մարդկության դեմ կատարված հանցագործություններն ուսումնասիրող գիտնականների առաջատար և խոշորագույն միավորումն է: Այն ստեղծվել է 1994 թ. հայտնի ցեղասպանագետներ Իսրայել Չառնիի (Israel Charny), Հելեն Ֆայնի (Helen Fein), Ռոբերտ Մելսոնի (Robert Melson) և Ռոջեր Սմիթի (Roger Smith) կողմից և այսօր միավորում է ավելի քան 500 գիտնականի աշխարհի տարբեր երկրներից: Ընկերակցության նպատակն է հետազոտել և ուսուցանել աշխարհում տեղի ունեցած ցեղասպանությունների պատճառները` կանխարգելելու համար ցեղասպանությունների կրկնումն ապագայում: Հայոց ցեղասպանությունը մշտապես գտնվում է Ցեղասպանագետների միջազգային ընկերակցության անդամների ուսումնասիրության կենտրոնում: 1997 թ. Ցեղասպանագետների միջազգային ընկերակցությունը ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը: Անցյալ տարի ՀՑԹԻ փոխտնօրեն Սուրեն Մանուկյանը ընտրվել է ընկերակցության բանաձևերի հանձնաժողովի անդամ: ՀՑԹԻ-ն 2015 թ. հյուրընկալեց կազմակերպության՝ երկու տարին մեկ գումարվող ընդհանուր գիտաժողովը։
Կից ներկայացվում է ընկերակցության հայտարարությունն ու բանաձևի անգլերեն բնօրինակ տեքստը :

ՄԵԿ ԲՆԱԿԱՎԱՅՐԻ ԵՂԵՌՆԸ
Էրզրումի նահանգի Խոտորջուր և շրջակա գյուղեր


19.03.2016

Խոտորջուր հայաբնակ գյուղաքաղաքը Էրզրումի նահանգի համանուն գավառի Կիսկիմի գավառակի հայաշատ կենտրոններից էր: Հայերը կաթոլիկադավան էին (շուրջ 7,000), ինչի շնորհիվ բնակավայրը ստացել էր «պզտիկ Հռոմ» անվանումը:
Թուրքական իշխանությունների հրամանով Խոտորջուրի և շրջակա գյուղերի դեպի Միջագետք տեղահանությունը տեղի ունեցավ 1915-ի մայիս-հունիս ամիսներին: Հինգ խմբերի բաժանված՝ բնակչությունը տեղահանվում էր մաս-մաս: Խոտորջուրցի գաղթականների բոլոր խմբերը գաղթի ողջ ճանապարհին ենթարկվում են ջարդերի: Առաջին խումբը գրեթե ամբողջությամբ նահատակվում է ճանապարհի հենց սկզբին՝ Գասապայի և Բաբերդի մոտ: Թուրք և քուրդ ջարդարարները դիակները լցնում են Ճորոխ գետը:
Երկրորդ խումբը ջարդվում և ձորերի մեջ է թափվում Գասապայի և Երզնկայի միջև ընկած ճանապարհի վրա:

"ԵՍ ԿԱՐՈՂԱՑԱ ՀԱՍԿԱՆԱԼ ՇԱՏ ԲԱՆԵՐ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ, ՈՐՈՆՔ ՆԱԽԿԻՆՈՒՄ ԱՆՀԱՅՏ ԷԻՆ ԻՆՁ ՀԱՄԱՐ: "
Հարցազրույց Ռաֆայել Լեմկինի անվան կրթաթոշակի 2015 թվականի շրջանավարտ Թիմոթի Ուիլյամսի հետ:


15.03.2016

Թիմը քաղաքական գիտություններ է ուսումնասիրել Մաննհայմի համալսարանում (Գերմանիա), համեմատական քաղաքագիտություն՝ Լոնդոնի քաղաքագիտության և տնտեսագիտության դպրոցում (Մեծ Բրիտանիա): Ներկայումս Գերմանիայի Մարբուրգի համալսարանի Հակամարտությունների ուսումնասիրման կենտրոնի գիտաշխատող է և գրում է իր դոկտորական ատենախոսությունը ցեղասպանության մասնակցության միկրոդինամիկայի մասին Բեռլինի Բաց համալսարանում (Գերմանիա): Իր հետազոտությունների համար դոկտորական կրթաթոշակ է ստանում Հայնրիխ Բյոլի անվան հիմնադրամից:
Թիմըթի Ուիլյամսը բրիտանացի գիտնական է, քաղաքագետ: Նրա աշխատանքներում շոշափվում են սոցիոլոգիայի, սոցիալական հոգեբանության, պատմության և նույնիսկ մարդաբանության ու քրեագիտության ոլորտները: Թիմըթի Ուիլյամսի հետազոտությունների կենտրոնում կոնֆլիկտային դինամիկայի և կոնֆլիկտների քաղաքական սոցիոլոգիայի թեմաներն են: Հիմնականում զբաղվել է ցեղասպանությունների ուսումնասիրությամբ մակրո և միկրո մակարդակներում: Նաև աշխատում է սոցիալական երևույթների ուսումնասիրության նորարարական մեթոդաբանական մոտեցումների ուղղությամբ: Ուսումնասիրություններ է կատարել Կամբոջայում, Հայաստանում և Թայլանդում: Ներգրավված է մի շարք միջազգային նախագծերում:

ՀՀ ԳԱԱ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԹԱՆԳԱՐԱՆ-ԻՆՍՏԻՏՈՒՏԸ ՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒԹՅԱՆ Է ՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄ «ՑԵՂԱՍՊԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԱՆԴԵՍ» ԳԻՏԱԿԱՆ ՊԱՐԲԵՐԱԿԱՆԻ IV (1) ՀԱՏՈՐԸ:


12.03.2016

Հանդեսը թեմատիկ առումով անդրադառնում է բացառապես ցեղասպանագիտությանը՝ ներառելով ցեղասպանության աղբյուրագիտություն, պատմություն, պատմագրություն, համեմատական ցեղասպանագիտություն և թեմային առնչվող մյուս ասպեկտների ուսումնասիրություններ: Հանդեսը լույս է տեսնում տարին երկու անգամ 2013 թվականից:
Հոդվածները ներկայացնելու վերջնաժամկետն է ս.թ. մայիսի 1-ը:

Հոդվածները պետք է ուղարկել handes@genocide-museum.am էլ. հասցեով:

ՌԴ ՊԵՏԱԿԱՆ ԴՈՒՄԱՅԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ՍԵՐԳԵՅ ՆԱՐԻՇԿԻՆԸ ԵՎ ՀԱՊԿ ԱՆԴԱՄ-ԵՐԿՐՆԵՐԻ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆԱԿԱՆ ՊԱՏՎԻՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՂԵԿԱՎԱՐՆԵՐՆ ԱՅՑԵԼԵՑԻՆ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՀՈՒՇԱՀԱՄԱԼԻՐ


11.03.2016

Մարտի 11-ին Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիր այցելեց ՌԴ ԴԺ Պետդումայի նախագահ Սերգեյ Նարիշկինը: Նրան ուղեկցում էին ՀԱՊԿ անդամ երկրների խորհրդարանական պատվիրակությունների ղեկավարները, ՀՀ ԱԺ փոխնախագահ Էդուարդ Շարմազանովը, ՀՀ-ում ՌԴ դեսպան Իվան Վոլինկինը, բարձրաստիճան հյուրի այցը լուսաբանող մոտ շուրջ մեկ տասնյակ լրագրողներ արտերկրից և Հայաստանից:

Պարոն Նարիշկինը ծաղկեպսակ դրեց Մեծ եղեռնի զոհերի հուշարձանին: Այնուհետև ԱՊՀ երկրներից՝ Ռուսաստանից, Բելառուսից, Ղազախստանից, Ղրղզստանից և Տաջիկստանից ժամանած հյուրերը ծաղիկներ դրեցին ցեղասպանության զոհերի հիշատակը հավերժացնող անմար կրակի մոտ և մեկ րոպե լռությամբ հարգեցին անմեղ նահատակների հիշատակը:

Ռեհան Մանուկի Մանուկյանի վկայությունը
1910 թ., Տարոն, Ուրացն գյուղ


05.03.2016

Ռեհան Մանուկյանը ծնվել է Տարոնում 1910 թվականին: Նա պատմում է, որ իրենց տներից վտարել են հենց 1915-ի ապրիլի 24-ին, երկար ժամանակ քշել են, մինչև հասել են Վան, որտեղ մահացել են նրա տատն ու փոքր եղբայրը: Թուրքերը սպանել են նաև հորն ու մորը: Նա հրաշքով է փրկվել, և ի վերջո հայտնվել Թբիլիսիի մանկատանը:
Ես ծնվել եմ Տարոնում: Մեսրոպ Մաշտոցն էլ Տարոնից էր: Մեր գյուղում եկեղեցի կար և վանք կար` Ս. Աստվածածին անունով: Շատերը ուխտի էին գալիս Տարոն: Խութը մեր Տարոնին շատ մոտ էր: Հորս մերը խութեցի էր:

1915 թ. ապրիլի 24-ին դեռ արևը չծագած վեր էինք կացել, հայրս հանդ պիտի գնար, մայրս էլ հաց պիտի թխեր: Ես ունեի մի փոքր եղբայր: Մեկ էլ տեսանք, որ թուրք ասկյարները եկան` հրացանները ուսներին գցած, եկան, խուժեցին մեր տունը, ասացին. «Արդեն կռիվ է, մեր սուլթանը հրամայել է, որ հայերին պիտի քշենք»:

Այսօր լրանում է ֆրանսիացի ծովակալ, մեծ մարդասեր Լուի Դարթիժ դյու Ֆուռնեի ծննդյան 160-ամյակը


02.03.2016

Դարթիժ դյու Ֆուռնեն իր կենդանության օրոք հրատարակել է մի քանի հուշագրություններ, որոնցից մեզ համար առավել արժեքավոր է «Մի ծովակալի պատերազմական հուշերը (1914-1916)» (Փարիզ, 1920) խորագրով հուշագրությունը: Իր հուշերում ծովակալ դյու Ֆուռնեն առանձին գլուխ է նվիրել Մուսա լեռան ինքնապաշտպանության հերոսական դրվագին և մանրամասներ հայտնել իր օգնությամբ թվով 4080 հայերին կոտորվելու վտանգից ազատելու և Պորտ Սաիդ տեղափոխելու մասին:

Հատված Դարթիժ դյու Ֆուռնեի հուշերից. «Սեպտեմբերի առաջին օրերին «Գիշեն» հածանավը կապիտան դե Ֆրեգաթ Բրիսոնի հրամանատարությամբ շրջում էր Անտիոքի հյուսիսում՝ ծովեզրյա երկայնքով, երբ ցամաքում ազդանշաններ նկատեց: Մի նավակ ուղարկվեց ծովեզերք և պարզվեց, որ Մովսեսի լեռան [Մուսա լեռան] բարձունքներում հաստատված հայերը թուրքերի կողմից կոտորվելու սպառնալիքի տակ են: Սեպտեմբերի 6-ին այս մասին ինձ հեռագրեցին, և «Ժաննա դ’Արկ»-ով իսկույն այնտեղ գնացի: Հայ ղեկավարներից Պիեռ [Պետրոս] Տմլաքյան անունով մեկը եկավ նավ՝ խնդրելով խաղաղ բնակչությանը [կանայք, ծերեր, երեխաներ] այլ վայր տեղափոխել… հասկացա, որ պետք է օգնել այդ դժբախտներին: Ժամանակը սուղ է և ինչ էլ, որ իրենք ասեին, հարկավոր էր բոլորին փոխադրել… Խնդրի մասին հեռագրեցի ծովային նախարարությանը … Մեր տրամադրության տակ եղած բոլոր նավերն ուղարկվեցին այնտեղ, և [սեպտեմբերի] 13-ին հայերը նավի մեջ էին: Տեղափոխումն իրականացվեց առանց միջադեպի… Նրանց մեջ կային խեղճ նորածիններ՝ փաթաթված սրբիչների մեջ: Փոքրիկ մուսալեռցիներին ձեռքից ձեռք էին փոխանցում փրփրաբաշ ալիքների վրայով, ովքեր իսկապես փրկվեցին ջրերից և ովքեր երբեք չեն իմանա, թե իրականում ինչ վտանգից են փրկվել»:

ՄԵԿ ԲՆԱԿԱՎԱՅՐԻ ԵՂԵՌՆԸ. Խարբերդի գավառի Բազմաշեն գյուղը


27.02.2016

Բազմաշեն գյուղը գտնվում էր Արևմտյան Հայաստանի Խարբերդի նահանգի Խարբերդի գավառում, Խարբերդ քաղաքից 8 կմ դեպի արևմուտք։
Գյուղը հնում կոչվել է Բազման։ Ըստ ավանդության, հիմնադրվել է 1165 թ․ յոթը հայ բազմանդամ ընտանիքների կողմից: Դարերի ընթացքում գյուղն ավելի բազմամարդ էր դարձել: Ցեղասպանության նախօրյակին Բազմաշենը շուրջ 6,000 հայ բնակչություն ուներ: Բազմաշենի կոշկակարների, ատաղձագործների, շաքարագործների, կտավագործների արտադրանքը վաճառվում էր Օսմանյան կայսրության տարբեր քաղաքներում։ Կար ձիթհանք, ծխախոտի գլանակի թղթեր կտրող և փաթաթող արհեստանոց։
1887 թ.-ից մեծ թափ է ստանում Բազմաշենի հայերի գաղթը դեպի ԱՄՆ։ 1892 թ. ամերիկաբնակ բազմաշենցիները հիմնում են Բազմաշենի լուսավորչական ուսումնասիրաց ընկերությունը, որը զբաղվել է հայրենի գյուղի երիտասարդների ուսման հարցերով։ Ընկերությունը մեծ օգնություն է ցույց տալիս 1895 թ. համիդյան կոտորածներից տուժած հայրենակիցներին, կառուցում է դպրոցի նոր շենք 300 աշակերտի համար։
Թուրքական իշխանությունները Բազմաշենի բնակչությանը դեպի Սիրիայի անապատներ մեկնելու հրամանը տալիս են 1915 թ․ հունիսի 28-ին:

«Մաուգլի» դարձած հայ մանուկը


16.02.2016

Լուսանկարում անապատից գտված փոքրիկ հայ տղա է: Նա, զրկված լինելով խնամքից և տարրական կենցաղային պայմաններից, շուրջ երկու տարի ապրել է մարդկանցից հեռու՝ սնվելով միայն արմտիքով, խոտով և զանազան բույսերով: Նրան գտնելու պահին երեխան լիովին վայրենացած է եղել, ինչն ակնհայտ է նրա հայացքից և կեցվածքից: Լուսանկարներն արվել են Հալեպում 1920-21 թթ. Մերձավոր Արևելքի ամերիկյան նպաստամատույցի աշխատակցուհի Հելեն Մարի Ջերարդի կողմից, ով հետագայում խնամել է այդ մանուկին:

Հայոց ցեղասպանության տարիներին հազարավոր հայ երեխաներ որբացան՝ գաղթի ժամանակ կորցնելով ծնողներին և հարազատներին: Նրանցից ոմանք, թուրքական կոտորածներից մազապուրծ, ապաստան գտան լքված անմարդաբնակ բնակավայրերում, անտառներում, քարայրներում՝ մարդկանցից ու քաղաքակրթությունից հեռու: Անպաշտպան ու խնամազուրկ այս երեխաները, որոնց աչքի առաջ դաժանորեն սպանվել էին նրանց ծնողները, ապրելով կենդանիների հետ՝ ընդօրինակել էին նրանց վարքը. նրանք խոսւափում էին մարդկանց հետ շփվելուց: այս երեխաներից ոմանք կորցրել էին խոսելու, մարդկային կեցվածքով քայլելու ունակությունը՝ ձեռք բերելով վայրի կենդանիներին բնորոշ հատկանիշներ:

ՇՎԵԴԻԱՅԻ ԱՐՏԳՈՐԾՆԱԽԱՐԱՐ ՄԱՐԳՈՏ ՎԱԼՍՏՐՅՈՄՆ ԱՅՑԵԼԵՑ ԾԻԾԵՌՆԱԿԱԲԵՐԴԻ ՀՈՒՇԱՀԱՄԱԼԻՐ


09.02.2016

Փետրվարի 9-ին Շվեդիայի արտաքին գործերի նախարար Մարգոտ Վալստրյոմն այցելեց Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր: Տիկին նախարարը շվեդական պատվիրակության հետ եղավ հավերժական կրակի մոտ: Հյուրերը ծաղիկներ դրեցին հավերժական կրակի մոտ, մեկ րոպե լռությամբ հարգեցին անմեղ նահատակների հիշատակը:
Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի փոխտնօրեն Սուրեն Մանուկյանը նախարար Վալստրյոմին ուղեկցեց բազալտե սրբատաշ քարերով շարված Հուշապատի մոտ: Պատի մի կողմում ամփոփվել են օտարազգի այն անհատների գերեզմաններից վերցված հողով լի սափորները, ովքեր բողոքի ձայն են բարձրացրել ընդդեմ Հայոց ցեղասպանության: Այդ նվիրյալներն են Արմին Վեգները, Հեդվիգ Բյուլը, Հենրի Մորգենթաուն, Ֆրանց Վերֆելը, Յոհաննես Լեփսիուսը, Ջեյմս Բրայսը, Ֆրիտյոֆ Նանսենը, Ֆայեզ էլ Ղուսեյնը, Անատոլ Ֆրանսը, Ջակոմո Գորինին, Բենեդիկտոս 15-րդը, Քարեն Եփփեն, Յակոբ Կյունցլերը, Ալմա Յոհանսոնը, Մարիա Յակոբսենը, Կլարա Բարտոնը, Բոդիլ Բյորնը:

Փոքրիկ Մուշեղի սպիացած վերքերը
«100 լուսանկարչական պատմություններ Հայոց ցեղասպանության մասին» հատուկ նախագծից


04.02.2016

Լուսանկարում յոթամյա Մուշեղիկն է: Նա ցույց է տալիս փայտին գամելուց հետո ձեռքերին մնացած սպիները:

Մուշեղիկի կրած անմարդկային «պատժի» հետքերը երևում են անգամ դեպքից մեկ տարի անց արված լուսանկարում:


Մուշեղիկը ծնվել է Վանի նահանգի, Վանի գավառի Դիզա գյուղում 1907 կամ 1908 թվականին: 14 հոգանոց բազմանդամ ընտանիքից փրկվել են միայն ինքը և մայրը՝ Բեյազ Բադալյանը: Մուշեղի հայրը և նրա երեք հորեղբայրները 1914 թ. զորահավաքից հետո իբրև ամելե-թապուրիեներ սպանվել են Բաշկալեի ճանապարհին:

1915 թ. գարնանը Խալիլ բեյի հրամանով Դիզա գյուղից թուրք զինվորականները հավաքում են 5-10 տարեկան արական սեռի երեխաներին և դաժանաբար սպանում գյուղի հարևանությամբ գտնվող աղբանոցում: Մուշեղիկի մայրը երկու որդիներին մահից փրկելու խնդրանքով դիմում է իրենց ընտանիքի վաղեմի ծանոթ թուրք պաշտոնյային: Թուրք յուզբաշին համաձայնում է միջնորդել Խալիլ բեյին երեխաների ազատության համար՝ կրոնափոխության առաջարկն ընդունելու դիմաց: Այդ նույն ժամանակ մի քուրդ, լսելով երեխայի հայկական անունը, Մուշեղիկի ձեռքերը դաժանաբար գամում է փայտին:

Նոյեմզար Մուրադյանի վկայությունը
Մի վերապրողի պատմություն


23.01.2016

Նոյեմզար Մուրադյանն իր հուշերում պատմում է, որ 1915-ի Վարդավառի տոնի օրը վաղ առավոտյան քրդերը սկսել են վառել Մշո դաշտը: Նա նշում է, որ քրդերը տղամարդկանց հավաքում տանում էին, իսկ կանանց ու երեխաներին քշում մարագներն ու վառում: Ականատեսի 5 երեխայից ողջ են մնացել 3 տղան: Մեծ աղջիկն անհետ կորել է, իսկ փոքրը՝ մահացել գաղթի ճանապարհին:

«Ամուսնուս` Դանիելին, քրդերը սպանեցին 1915 թ. Վարդավառի տոնի օրը: Մշո դաշտում կոտորումը սկսվեց հենց այդ օրը»:

ՏԵՂԻ ՈՒՆԵՑԱՎ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԹԱՆԳԱՐԱՆ-ԻՆՍՏԻՏՈՒՏԻ ՀԱՇՎԵՏՈՒ ՄԱՄՈՒԼԻ ԱՍՈՒԼԻՍԸ
«Տարեվերջին պարզվեց՝ դեռ տարեսկզբին մեր առջև դրված խնդիրները եռակի, քառակի ավելին էին: Պետք է ասել, որ պատվով դուրս եկանք այդ ամենից». Հայկ Դեմոյան


25.12.2015

Այսօր տեղի ունեցավ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի և Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի միջոցառումները համակարգող պետական հանձնաժողովի քարտուղարության հաշվետու մամուլի ասուլիսը: Ասուլիսի ընթացքում ՀՑԹԻ տնօրեն, Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված միջոցառումները համակարգող պետական հանձնաժողովի քարտուղար Հայկ Դեմոյանը անդրադարձավ թանգարանի կարևոր ձեռքբերումներին, տարեսկզբին դրված խնդիրներին, թանգարան-ինստիտուտի վերցրած պարտավորություններին ու մարտահրավերներին:

2015 թվականի ընթացքում Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի կապակցությամբ Հայաստանի Հանրապետությունում և արտերկրում ՀՑԹԻ կողմից կազմակերպվել են մի քանի տասնյակ ժամանակավոր ցուցադրություններ աշխարհի շուրջ 60 քաղաքներում: Վերջին տարիներին Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտը հրատարակել է մոտ յոթանասուն միավոր գրականություն՝ հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն և ֆրանսերեն ժողովածուներ, մենագրություններ, գրքեր, կատալոգներ: Հայոց ցեղասպանության թեմաներին անդրադարձել են մոտ 60 միջազգային գիտաժողովներում: Այս տարվա ապրիլին բացվել է թանգարանի նոր հիմնական ցուցադրությունը, ինչը, թերևս, կարևորագույն ձեռքբերումն էր տարվա ընթացքում:ՀՑԹԻ տնօրենը նշեց՝ նոր մշտական ցուցադրությունը ստեղծվել է թանգարանի կողմից բոլորովին անվճար: Թանգարանի աշխատակիցները հրաժարվել են լրացուցիչ վարձատրությունից՝ համարելով, որ մեծ պատիվ է այդ կերպ հարգանքի տուրք մատուցել անմեղ զոհերի հիշատակին:





Կայքի նորություններ

12.01.2015Կայքը թարմացվել է: Հայոց ցեղասպանության թանգարան ինստիտուտ

ՀԵՏԵՎԵ՝Ք ՄԵԶ



ՎԻՐՏՈՒԱԼ ԹԱՆԳԱՐԱՆ

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԳԻՏԱԺՈՂՈՎ

genocide
20-րդ դարի ցեղասպանությունների համեմատական վերլուծություն
Ցեղասպանագետների միջազգային ընկերակցության
12-րդ գիտաժողով
8-12 հուլիս 2015, Երևան

ԼԵՄԿԻՆԻ ԿՐԹԱԹՈՇԱԿ

Lemkin
ՀՑԹԻ ՄԵԿՆԱՐԿՈՒՄ Է
2016Թ. ՌԱՖԱՅԵԼ ԼԵՄԿԻՆԻ
ԱՆՎԱՆԱԿԱՆ ԿՐԹԱԹՈՇԱԿԸ

ՀԱՏՈՒԿ ՆԱԽԱԳԻԾ

100photo
100 ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՉԱԿԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ


ԺԱՄԱՆԱԿԱՎՈՐ ՑՈՒՑԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

brand book
Ժամանակավոր ցուցադրություններ՝ Հայոց ցեղասպանության թեմայով
Հայոց ցեղասպանության թեմային նվիրված տարբեր խորագրերով ժամանակավոր ցուցադրությունները շահեկանորեն կնպաստեն հայկական ու միջազգային լսարաններում սույն թեման խոր և հանգամանալի ներկայացնելուն, կծառայեն կրթադաստիարակչական նպատակների:

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԳԻՏԱԺՈՂՈՎ

genocide
Ցեղասպանությունն իբրև մարդկության դեմ ուղղված հոգևոր-բարոյական հանցագործություն

Հոկտեմբերի 23-24-ին Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտը և Հայ առաքելական եկեղեցու Նոր Նախիջևանի ու Ռուսաստանի հայոց թեմը համատեղ կազմակերպում են «Ցեղասպանությունն իբրև մարդկության դեմ ուղղված հոգևոր-բարոյական հանցագործություն» խորագրով միջազգային գիտաժողով:

ՀԻՇԻ՛Ր

remember
Ավետիս Ջրասունյան, թոքատցի վաճառական, հարուստ կալվածատեր: 1915 թ. սպանվել է թուրքերի կողմից: Հայոց ցեղասպանության զոհ:

Հայոց ցեղասպանության ուսումնասիրության միջազգային հանդես  

Հայոց ցեղասպանության ուսումնասիրության միջազգային հանդես

Հայաստան, Երևան, 0028
Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր
Հեռ.: (374 10) 39 09 81
Ֆաքս: (374 10) 39 10 41
    2007-2015 © Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ     Էլ.հասցե: info@genocide-museum.am