Home Map E-mail
 
Eng |  Հայ |  Türk |  Рус |  Fr  

Հիմնական էջ
Գլխավոր
Պատվիրակություններ
Կայքի քարտեզ
Հետադարձ կապ
Կապ մեզ հետ
Հղումներ
Նախօրեին
Հայոց պատմություն
Լուսանկարներ
Հայոց Եղեռնը
Ցեղասպանություն
Հայոց Եղեռնը
Ժամանակագրություն
Լուսանկարներ
100 պատմություններ
Քարտեզագրում
Մշակութային եղեռն
Հիշի՛ր
Վավերագրեր
Ամերիկյան
Անգլիական
Գերմանական
Ռուսական
Ֆրանսիական
Ավստրիական
Թուրքական

Հետազոտում
Մատենագիտություն
Վերապրողներ
Ականատեսներ
Միսիոներներ
Մամուլ
Մեջբերումներ
Դասախոսություններ
Ճանաչում
Պետություններ
Կազմակերպություններ
Տեղական
Արձագանք
Առաքելություն
Տնօրենի ուղերձը
Մամլո հաղորդագրություն
Էլ.թերթ
Հոդվածներ
Հարցազրույցներ
Նորություններ
Գիտաժողովներ
Միջոցառումներ ՀՑԹԻ-ում
Գրքի տարի 
Լեմկինի կրթաթոշակ 
Կրթաթոշակառուները 
   Թանգարան
Թանգարանի մասին
Այցելություն
Մշտական ցուցադրություն
Ժամանակավոր
Օն լայն  
Հիշատակի բացիկներ  
   Ինստիտուտ
Գործունեությունը
Հրատարակություններ
ՀՑԹԻ հանդեսներ  
Գրադարան
ՀՑԹԻ հավաքածուները
   Եղեռնի հուշահամալիր
Պատմությունը
Լուսանկարներ
Հիշատակի օր
ՀՑԹԻ հիմնադրամ
 

Armenian General Benevolent Union
All Armenian Fund
Armenian News Agency
armin
armin
armin




Օն լայն ցուցադրություն


«ԱՆԱՎԱՐՏ ՆՅՈՒՐՆԲԵՐԳ».
ԵՐԻՏԹՈՒՐՔԵՐԻ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ 90-ԱՄՅԱԿԻ ԱՌԹԻՎ



d

Երիտթուրք ոճրագործները
1918թ. Մուդրոսի զինադադարից հետո, ձգտելով ազատվել երիտթուրքերի վարկաբեկված վարչակարգից և կանխելով Առաջին համաշխարհային պատերազմում հաղթանակ տարած դաշնակիցների հնարավոր պատժիչ գործողությունները Թուրքիայի հանդեպ, Ահմեդ Իզզեթ փաշայի գլխավորությամբ կազմված նոր կառավարությունը որոշում է Օսմանյան կայսրությունը պատերազմի մեջ ներքաշելու և հայերի դեմ զանգվածային կոտորածներ կազմակերպելու համար դատական պատասխանատվության ենթարկել երիտթուրքական կառավարության ղեկավարներին և «Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության կոմիտեի անդամներին:
d

Թուրքական ռազմական դատարանի վճիռը`
Տրապիզոնի նահանգապետ Ջեմալ Ազմի բեյին
մահապատժի ենթարկելու վերաբերյալ
«Թաքվիմ-ի վաքայի» ամսաթերթ
N 3616
1919թ. մայիսի 22

1918թ. դեկտեմբերի 16-ի որոշումներով կազմվեցին հարցաքննիչ հանձնախմբեր (գլխավոր նախագահ` Անկարայի նախկին վալի Մազհար բեյ), որոնք սկսեցին հավաքել արևմտահայության կոտորածներին վերաբերող մեղադրական ապացույցներ` ծածկագիր հեռագրեր, պաշտոնական գրություններ, հրահանգներ և հրամաններ, ինչպես նաև ականատեսների վկայություններ:

Օսմանյան կայսրության նահանգները բաժանվեցին 10 դատաքննչական շրջանների, յուրաքանչյուր շրջանի համար նշանակվեցին դատախազներ, հարցաքննիչ դատավորներ և քարտուղարներ:

Ձերբակալվեցին երիտթուրքական մի շարք նախարարներ ու կուսակցության ղեկավարներ, շրջանային պատասխանատու քարտուղարներ, լիազորներ, կուսակալներ, զինվորականներ և այլ պաշտոնյաներ:

d

3-րդ բանակի գլխավոր հրամանատար
Մահմուդ Քյամիլ փաշայի`
1915թ. Հուլիսի 10- գաղտնագիր
շրջաբերականի հաստատված պատճենը
«Թաքվիմ-ի վաքայի» ամսաթերթ
N 3540
1919թ. ապրիլ
1919թ. հունվարի 8-ին Ստամբուլում կազմվեցին Առաջին, Երկրորդ և Երրորդ ռազմական արտակարգ ատյաններ: Դատական նիստերի ընթացքում քննվեցին երիտթուրքական կառավարության ղեկավարների, «Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամների և շրջանային պատասխանատու քարտուղարների ու պաշտոնյաների, հայկական կոտորածներն իրականացնող «Թեշքիլաթ-ը մահսուսե»-ի (Հատուկ կազմակերպություն), Յոզղաթի, Տրապիզոնի, Բյոյուքդերեի (Կ. Պոլսի արվարձան) և Խարբերդի տեղահանությունն ու կոտորածները կազմակերպողների հանցավոր գործունեությունը:

Թեև օրենքը նախատեսում էր հանցագործներին դատապարտել ոճրագործության վայրում, սակայն 1919 թ. փետրվարի 5-ին, Ստամբուլի Ռազմական արտակարգ ատյանը` Յոզղաթի տեղահանության և կոտորածի հանցագործների դատավարության առաջին նիստում հատուկ որոշում կայացրեց մեղադրյալներին Ստամբուլում դատելու մասին:
d

Իսմայիլ Հաքքի բեյը`
ձերբակալված անգլիացի զինվորների կողմից


1919թ. մարտի 8-ին, սուլթան Մեհմեդ 6-րդ Վահիդեդդինի (1918-1922) հատուկ հրամանագրով, երիտթուրքական կուսակցական պարագլուխներն ու նախարարները հանձնվեցին Ստամբուլի ռազմական արտակարգ ատյանի քննությանը: 1919թ. մեծ վեզիր Դամադ Ֆերիդ փաշան ևս դատապարտեց երիտթուրքերի կառավարության գործադրած հանցագործ ծրագիրը:

Երիտթուրքական կուսակցության պարագլուխների և նախարարների դատավարությունն սկսվեց 1919թ. ապրիլի 27-ին Ստամբուլում և ընդհատումներով շարունակվեց մինչև հունիսի 26-ը (13 նիստ): Այս դատաքննություների ընթացքում հեռակա կարգով մեղադրվեցին 11 ու դատավարությանը ներկա 20 կուսակցական և պետական բարձրաստիճան գործիչներ: Մայիսի 28-ին անգլիական հրամանատարությունն անսպասելիորեն 77 մեղադրյալի թուրքական բանտից աքսորեց Մալթա կղզի:

Երիտթուրքերի հանցագործությունների գործով վերջիններիս դատավճիռը հրապարակվեց 1919թ. հուլիսի 5-ին: 31 հանցագործներից 4-ը` Ներքին գործերի նախարար, երիտթուրքական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի նախագահ ու մեծ վեզիր (1917-1918) Թալեաթ փաշան, Ռազմական նախարար Էնվեր փաշան, Ծովային նախարար, Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Սիրիայում թուրքական 4-րդ բանակի հրամանատար Ջեմալ փաշան և «Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի, «Թեշքիլաթ-ը մահսուսե»-ի անդամ, հանրակրթության նախարար դոկտոր Նազըմը հեռակա կարգով դատապարտվեցին մահվան: Մյուս 27 մեղադրյալների նեծ մասը դատապարտվեցին տարբեր տարիների ազատազրկման, իսկ մի խումբ մեղադրյալներ հանցանշանների բացակայության պատճառով արդարացվեցին: Դատավճռում մոռացության մատնվեցին անգլիացիների հովանավորությամբ կալանատնից Մալթա կղզի աքսորված հանցագործները: Հետագայում նրանցից շատերը վերադարձան աքսորից և տարբեր բարձր պաշտոններ զբաղեցրին Հանրապետական Թուրքիայում :

d

Թալեաթ փաշան և
Ֆինանսների նախարար Ջավիդ բեյը
1919թ. հունիսի 21-ին, 23-ին և 28-ին տեղի ունեցան «Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության շրջանային պատասխանատու քարտուղարների և պաշտոնատար այլ անձանց դատավարությունները: Դատավճիռը հրապարակվեց 1920թ. հունվարի 8-ին: 36 մեղադրյալներից 3-ը դատապարտվեցին 10 տարվա, մյուսները` մի քանի տարվա ազատազրկման:

Յոզղաթի հայերի կոտորածն իրականացնողների դատավճիռը հրապարակվել է 1919թ-ի ապրիլի 8-ին: Յոզղաթի մութասարիֆի տեղակալ և Բողազլյանի քայմաքամ Քեմալ բեյը դատապարտվեց մահպատժի, իսկ Յոզղաթի ոստիկանապետ Թեվֆիք բեյը` 15 տարվա տաժանակրության: Տրապիզոնի կոտորածների իրականացնողների դատավճիռը հրապարակվեց 1919թ. մայիսի 22-ին: Ութ հանցագործներից երկուսը` Տրապիզոնի վալի Ջեմալ Ազմի բեյն ու երիտթուրքական կուսակցության Տրապիզոնի պատասխանատու քարտուղար Նայիմ բեյը հեռակա կարգով դատապարտվեցին մահվան, մյուսները` տարբեր ժամկետներով ազատազրկման: Բյոյուքդերեի հայերի և հույների կոտորածները կազմակերպողների դատավճիռը հրապարակվեց 1919թ. մայիսի 24-ին:
d

Թալեաթ փաշան ընկերների հետ
փախուստի տարիներին, Հոլանդիա
Բոլոր մեղադրյալները դատապարտվեցին մի քանի տարվա ազատազրկման: Խարբերդի հայերի տեղահանության և կոտորածների գործուն մեղադրյալների դատավճիռը կայացվեց 1920թ. հունվարի 13-ին: Երիտթուրքական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ, «Թեշքիլաթ-ը մահսուսե»-ի նախագահ Բեհաէդդին Շաքիր բեյը հեռակա կարգով դատապարտվեց մահվան, իսկ երիտթուրքական կուսակցության պատասխանատու քարտուղար Ռեսնելի Նազիմ բեյը` 15 տարվա տաժանակրության:

Հատկանշական է, որ Սևրի պայմանագրի կետերից մեկը անդրադառնում էր մասսայական բռնություններ իրականացրած թուրք հանցագործներին պատժելուն: Այսպես. թուրքական կառավարությունը ընդունում էր նաև Դաշնակից տերությունների իրավունքը` քրեական պատասխանատվության ենթարկել ոչ միայն պատերազմի օրենքների և սովորույթների դեմ գործողությունների իրականացման մեջ մեղադրվող անձանց, այլև պարտավորվում էր “Դաշնակից տերություններին հանձնել վերջիններիս կողմից պահանջվող անձանց, որոնք պատասխանատու էին պատերազմական վիճակում Օսմանյան կայսրության մեջ առ 1 օգոստոսի 1914թ. մտնող տարածքներում ջարդերի համար”:

d

Աջից, Էնվեր փաշա, Թալեաթ փաշա,
Հալիլ Մենթեշե և Սադրազամ Սաիդ Հալիլ փաշան
Դատավարությունների արձանագրություններն ու որոշումները 1919-1920թթ. հրատարկվեց թուրքական պաշտոնական «Թաքվիմ-ը վեքայի» թերթի հավելվածներում: Բոլոր անվանաթերթերը կրում են «Նորին մեծություն Փադիշահի 1335թ.(1919) մարտի 8-ի կայսերական հրամանով կազմված ռազմական արտակարգ ատյանի դատավարության արձանագրությունը» խորագիրը:

Թուրքական և հայկական մամուլում նույնպես հրապարակումներ եղան տեղի ունեցած դատաքննությունների վերաբերյալ:

Մեղադրական եզրակացություններում բերված փաստաթղթերը` ծածկագիր հեռագրերը, նամակները, փաստեցին, որ արևմտահայության տեղահանություններն ու կատորածները ռազմական կամ կարգապահական միջոցառումներ չեն եղել, սահմանափակ կամ տեղական բնույթ չեն կրել, այլ եղել են կանխամտածված և իրականացվել են բացարձակապես կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի նախաձեռնությամբ, հատուկ կենտրոնի հրահանգներով ու գաղտնի հրամաններով:

1919-1920թթ. Թուրքական իշխանությունների կողմից կազմակերպված երիտթուրքական դատավարությունն այն եզակի ու անհերքելի փաստերից է, որով ապացուցվում է Օսմանյան Թուրքիայում հայերի դեմ պետականորեն կազմակերպված ու իրագործված ցեղասպանությունը: Այս դատաքննություններն ու մեղադրական եզրակացությունները լուրջ փաստարկներ են թուրքական պաշտոնական պատմագրության` Հայոց ցեղասպանությունը ժխտող պնդումները հերքելու համար:

Այս դատավարության ընթացքում դատապարտված երիտթուրք գործիչների ու պաշտոնյաների մեծ մասը հետագայում հայտնվեցին Քեմալ Աթաթուրքի կողքին` Հանրապետական Թուրքիայի զինվորական և քաղաքական վերնախավում` զբաղեցնելով կարևորագույն պաշտոններ:


Մեղադրյալների ցուցակ


ՄԵՀՄԵԴ ԹԱԼԵԱԹ ՓԱՇԱ 1847-1921

Հայոց ցեղասպանության գլխավոր կազմակերպիչ

«Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի նախագահ

1913-1917թթ. Ներքին գործերի նախարար, 1917-1918 թթ. Օսմանյան Կայսրության մեծ վեզիր

1919թ. Օսմանյան ռազմական արտակարգ ատյանի կողմից դատապարտվել է մահապատժի

1921թ. մարտին սպանվել է Սողոմոն Թեհլերյանի կողմից Բեռլինում


ԻՍՄԱԻԼ ԷՆՎԵՐ ՓԱՇԱ 1881-1922

Հայոց ցեղասպանության կազմակերպիչ

«Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ

1914թ. Ռազմական նախարար

1919թ. Օսմանյան ռազմական արտակարգ ատյանի կողմից դատապարտվել է մահապատժի

1922թ. սպանվել է Կենտրոնական Ասիայում


ԱՀՄԵԴ ՋԵՄԱԼ ՓԱՇԱ 1872-1922

Հայոց ցեղասպանության կազմակերպիչ

«Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ, Ծովային նախարար

1914թ. Սիրիայում թուրքական 4-րդ բանակի հրամանատար

1919թ. Օսմանյան ռազմական արտակարգ ատյանի կողմից դատապարտվել է մահապատժի

1922թ. հուլիսին սպանվել է Արտաշես Գևորգյանի և Պետրոս Տեր Պողոսյանի կողմից


ԴԿՏ. ՆԱԶԸՄ 1872-1926

«Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի և «Թեշքիլաթ-ը մահսուսե»-ի անդամ

1918թ. Հանրակրթության նախարար

1919թ. Օսմանյան ռազմական արտակարգ ատյանի կողմից դատապարտվել է մահապատժի

1926թ. կախաղան է բարձրացվել


ԲԱՀԱԴԴԻՆ ՇԱՔԻՐ 1877-1922

Երիտթուրքական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ

«Թեշքիլաթ-ը մահսուսե»-ի նախագահ

1920թ. Օսմանյան ռազմական արտակարգ ատյանի կողմից դատապարտվել է մահապատժի

1921թ. դեկտեմբերին սպանվել է Արշավիր Շիրակյանի կողմից Հռոմում


ՀԱԼԻԼ ՄԵՆԹԵՇԵ 1874-1948

«Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության անդամ

1914-1915թթ. Օսմանյան խորհրդարանի նախագահ

1915թ. Պետական խորհրդի նախագահ, 1915-1917թթ. Արտաքին գործերի նախարար

1917-1918թթ. Արդարադատության նախարար

1919թ. Անգլիական հրամանատարության կողմից աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2760

1931թ.-ից Թուրքիայի Մեծ ազգային ժողովի պատգամավոր` Իզմիրից


ՄԵՀՄԵԴ ՋԱՎԻԴ ԲԵՅ 1875-1926

«Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության անդամ

1914թ. Ֆինանսների նախարար

1919թ. Ռազմական արտակարգ ատյանի կողմից հեռակա կարգով դատապատվել է 15 տարվա ազատազրկման

1921թ. Լոնդոնի կոնֆերանսում հանդես է եկել որպես Անկարայի պատվիրակության խորհրդատու


ՀՈՒՍԵԻՆ ՌԱՈՒՖ ՕՐԲԱՅ 1881-1964

«Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության և «Թեշքիլաթ-ը մահսուսե»-ի անդամ

1918թ. Ծովային նախարար

Անգլիական հրամանատարության կողմից աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2776

1921-1922թթ. Անկարայի կառավարության Ծովային նախարար

1922-1923թթ. Անկարայի կառավարության վարչապետ


ԱԼԻ ՖԵԹԻՀ ՕՔՅԱՐ 1880-1943

«Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության և «Թեշքիլաթ-ը մահսուսե»-ի անդամ

1914թ. Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր` Ստամբուլից

Անգլիական հրամանատարության կողմից աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2689

1923-1924թթ. Թուրքիայի Մեծ ազգային ժողովի նախագահ

1924-1925թթ. Թուրքիայի Հանրապետության վարչապետ


ՇՅՈՒՔՐՈՒ ՔԱՅԱ 1883-1959

Հայերի տեղահանության և կոտորածների անմիջական մասնակից

«Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության անդամ, Տեղահանության գլխավոր տնօրեն

Անգլիական հրամանատարության կողմից աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2738

1923թ.-ից երեք անգամ ընտրվել է Թուրքիայի Մեծ ազգային ժողովի պատգամավոր

1924թ. Թուրքիայի Հանրապետության Գյուղատնտեսության նախարար


ՄՈՒՍՏԱՖԱ ԱԲԴՈՒԼՀԱԼԻՔ ՌԵՆԴԱ 1881-1957

Հայերի տեղահանության և կոտորածների անմիջական մասնակից

1914-1915թթ. Բիթլիսի կառավարիչ, 1915-1917թթ. Հալեպի կառավարիչ

1920թ. Անգլիական հրամանատարության կողմից աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2800

1924-1934թթ. Ֆինանսների նախարար, 1927-1930թթ. Ազգային Պաշտպանության նախարար

1935-1946թթ. Թուրքիայի Մեծ ազգային ժողովի նախագահ

1938թ. Հանրապետության նախագահի ժամանակավոր պաշտոնակատար


ՄԻԴՀԱՏ ՇՅՈՒՔՐՈՒ ԲԼԵԴԱ 1874-1956

Հայերի տեղահանության և կոտորածների անմիջական մասնակից

«Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ, կուսակցության գլխավոր քարտուղար

1915թ. Կրթության նախարար

1919թ. Անգլիական հրամանատարության կողմից աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2756

1935-1950թթ. Թուրքիայի Մեծ ազգային ժողովի պատգամավոր


ԱՀՄԵԴ ՄՈՒԱՄՄԵՐ /ՋԱՆՔԱՐԴԵՇ/ 1874-1928

Հայոց ցեղասպանության մասնակից

1913-1916թթ. Սվասի կառավարիչ

1919թ. Անգլիական հրամանատարության կողմից աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2719

1922թ. Կայսերիի մութասարրիֆ

1923թ., 1927թ. Թուրքիայի Մեծ ազգային ժողովի պատգամավոր` Սվասից


ՀԱՍԱՆ ԹԱՀՍԻՆ ՈՒԶԵՐ 1877-1939

Հայոց ցեղասպանության մասնակից

1913-1914թթ. Վանի կառավարիչ

1914-1916թթ. Էրզրումի կառավարիչ

1920թ. Անգլիական հրամանատարության կողմից աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2774

1921թ. Իզմիրի, 1925թ. Արդահանի, 1927թ. Էրզրումի և 1933թ. Կոնիայի պատգամավոր


ՍԱԲԻԹ ԲԵՅ ՍԱՂԸՐՕՂԼՈՒ 1881-1960

/Քեմահլը Սահիրզադե Սաբիթ բեյ/

Հայոց ցեղասպանության մասնակից

1914, 1916թթ. Խարբերդի կառավարիչ

1919թ. Անգլիական հրամանատարության կողմից աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2686

1920-ական թթ. Թուրքիայի Մեծ ազգային ժողովի պատգամավոր` Երզնկայից


ՋԵՎԴԵԹ ԲԵՅ /ԲԵԼԲԵԶ/

Հայերի կոտորածների մասնակից

Վանի կառավարիչ

Անգլիական հրամանատարության կողմից աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2690


ՄՈՒՍԱ ՀԻԼՄԻ ԴԵՄՈՔԱՆ 1865-1929

1915թ. Քըրշեհիրի մութասարրիֆ

Անգլիական հրամանատարության կողմից աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2712


ԶԻՅԱ ԳՅՈՔԱԼՊ 1876-1924

«Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության անդամ

Գրող, պանթուրքիզմի հիմնադիր գաղափարախոսներից մեկը

1912թ. Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր

1915թ. Ստամբուլի Համալսարանի Սոցիոլոգիայի պրոֆեսոր

1919թ. Անգլիական հրամանատարության կողմից աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2759

1923թ. Թուրքիայի Մեծ ազգային ժողովի պատգամավոր` Դիարբեքիրից


ՀՈՒՍԵԻՆ ՋԱՀԻԹ ՅԱԼՉԸՆ 1875-1957

«Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության անդամ

Գրող, լրագրող և քաղաքական գործիչ /"Թանին" թերթի խմբագիր/

Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր` Ստամբուլից

1919թ. Աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2675

Թուրքիայի Մեծ ազգային ժողովի պատգամավոր,1939-ին` Ստամբուլից, 1950-ին` Կարսից


ՄՈՒՍՏԱՖԱ ՌԵՇԱԹ ՄԻՄԱՐՕՂԼՈՒ 1882-1953

1915թ. Ստամբուլի քաղաքացիական ոստիկանության տնօրեն

1920թ. Անգլիական հրամանատարության կողմից աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2798

1934թ. Պետական խորհրդի նախագահ

1939թ. Թուրքիայի Մեծ ազգային ժողովի պատգամավոր


ՍՈՒԼԵՅՄԱՆ ՖԱԻՔ ՓԱՇԱ 1886 – ?

11-րդ կորպուսի հրամանատար

1915-1916թթ. Խարբերդի կառավարիչի տեղակալ և զորամասերի հրամանատար

Խարբերդում զինվորագրման հանձնաժողովի նախագահ

1920թ. Անգլիական հրամանատարության կողմից աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2807


ՍՈՒԼԵՅՄԱՆ ՆԵՋԱՄԻ ԲԵՅ /ՍԵԼՄԱՆ/ 1871-1943

1914-1916թթ. Սամսունի մութասարրիֆ

1916-1918թթ. Սվասի կառավարիչ

1920թ. Անգլիական հրամանատարության կողմից աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2812

1923թ. Կաստամունի կառավարիչ

Թուրքիայի Մեծ ազգային ժողովի պատգամավոր` Սամսունից


ԱՐԻՖ ՖԵՎԶԻ ԲԵՅ ՓԻՐԻՆՉՉԻՕՂԼՈՒ 1878-1933

Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր` Դիարբեքիրից

1919թ. աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2743

Թուրքիայի Մեծ ազգային ժողովի պատգամավոր` Դիարբեքիրից


ԱԼԻ ԻՀՍԱՆ ՍԱԲԻՍ ՓԱՇԱ 1882-1957

6-րդ բանակի հրամանատար

1915-1918թթ Կովակասյան և Իրաքի ռազմաճակատ

1920թ. աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2667

1921թ. 1-ին բանակի հրամանատար


ՔԱՐԱ ՎԱՍԸՖ 1872-1931

«Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության անդամ

Զինվորական, քաղաքական գործիչ

1920թ. աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N----

Թուրքիայի Մեծ ազգային ժողովի պատգամավոր` Սվասից


ՄՈՒՍՏԱՖԱ ՔԵՄԱԼ ԲԵՅ 1868 – 1926

/Քարա Քեմալ/

«Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ

Մատակարարման նախարար

Աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2761


ԱԼԻ ՄՅՈՒՆԻՖ ԲԵՅ ՅԵՂԵՆԱ 1847 -1951

«Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության անդամ

1915 -1916թթ. Լիբանանի կառավարիչ

1916թ. Հասարակական աշխատանքների նախարար

1919թ. Աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2762

Ադանայի քաղաքապետ

Թուրքիայի Մեծ ազգային ժողովի պատգամավոր` Մերսինից, Ադանայից


ՍՈՒԼԵՅՄԱՆ ՆՈՒՄԱՆ ՓԱՇԱ 1868 – 1925

«Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ

Գեներալ, բանակի բժշկական ծառայության գլխավոր

Աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2732


ԱՀՄԵԴ ՖԱԻՔ ԷՐՆԵՐ ԲԵՅ

1914-1915թթ. Բաղդատի կառավարչի օգնական

1916-1918թթ. Ստամբուլի ոստիկանության տնօրեն

1919թ. Աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2724


ԻԼՅԱՍ ՍԱՄԻ ԲԵՅ /ՄՈՒՇ/ ?-1945

Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր` Մուշից

1920թ. Աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2810

Թուրքիայի Մեծ ազգային ժողովի պատգամավոր` Մուշից, Բիթլիսից


ԱԼԻ ՋԵՆԱՆԻ ԲԵՅ

«Միություն և առաջադիմություն» կուսակցության անդամ

Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր` Հալեպից

1920թ. Աքսորվել է Մալթա, բանտարկյալ N 2805

1923թ. Թուրքիայի Մեծ ազգային ժողովի պատգամավոր

1924թ. Առևտրի նախարար




Հեռակա կարգով դատի տրված մեղադրյալներն էին.

1. Թալեաթ փաշա - Ներքին գործերի նախարար, մեծ վեզիր (1917-1918)
2. Էնվեր փաշա - ռազմական նախարար
3. Ջեմալ փաշա - ծովային նախարար
4. Բահադդին Շաքիր բեյ - երիտթուրքական կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ, «Թեշքիլաթ-ը մահսուսե»-ի նախագահը
5. Դոկտ. Նազըմ բեյ - կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ, «Թեշքիլաթ-ը մահսուսե»-ի անդամ
6. Ջավիդ բեյ – ֆինանսների նախարար
7. Սուլեյման Էլբիստանի բեյ - հողագործության և առևտրի նախարար (1915-1917)
8. Մուստաֆա Շերիֆ բեյ - հողագործության և առևտրի նախարար (1917-1918)
9. Օսկան էֆենդի - փոստի և հեռագրատան նախարար (1914-1917)
10. Դոկտ. Ռուզուհի էֆենդի - կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ
11. Ազիզ էֆենդի - հասարակական անվտանգության նախարար, «Թեշքիլաթ-ը մահսուսե»-ի անդամ


Դատարանում ներկա գտնվող մեղադրյալներ`

1. Սայիդ Հալիմ փաշա - մեծ վեզիր (1913-1916)
2. Միդհատ Շյուքրի բեյ - կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի գլխավոր քարտուղար
3. Ահմեդ Ջեվադ բեյ - Կ.Պոլսի պարետ, «Թեշքիլաթ-ը մահսուսե» - ի անդամ
4. Աթիֆ բեյ - Անկարայի պատգամավոր, «Թեշքիլաթ-ը մահսուսե» - ի անդամ
5. Զիա Գյոքալփ - կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ
6. Քյուչուկ Թալաաթ բեյ - կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ
7. Ռիզա բեյ - կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի և «Թեշքիլաթ-ը մահսուսե» - ի անդամ
8. Իբրահիմ բեյ - մեջլիսի նախագահ
9. Հայրի էֆենդի - շեյխ ուլ-իսլամ
10. Մուսա Քյազիմ էֆենդի - շեյխ ուլ-իսլամ
11. Խալիլ էֆենդի - արդարադատության և արտաքին գործերի նախարար, «Թեշքիլաթ-ը մահսուսե» - ի անդամ
12. Ահմեդ Նեսիմի բեյ - արտաքին գործերի նախարար (1917-1918)
13. Իսմայիլ Ջանփոլատ բեյ - ներքին գործերի նախարար (1917-1918)
14. Աբբաս Հալիլ փաշա - հասարակական աշխատանքների նախարար (1915-1917)
15. Ալի Մյունիֆ բեյ - հասարակական աշխատանքների նախարար (1917-1918)
16. Շյուքրի բեյ - հանրակրթական նախարար, «Թեշքիլաթ-ը մահսուսե» - ի անդամ
17. Քեմալ բեյ - պարենավորման նախարար, կուսակցության կենտրոնական կոմիտեի անդամ
18. Հուսեյն Հաշիմ բեյ - փոստի և հեռագրատան նախարար (1917-1918)
19. Ռիֆաթ բեյ - Օսմանյան խորհրդարանի նախագահ
20. Մահմեդ Էսադ էֆենդի - շեյխ ուլ-իսլամ


ՀԵՏԵՎԵ՝Ք ՄԵԶ



ՎԻՐՏՈՒԱԼ ԹԱՆԳԱՐԱՆ

ԼԵՄԿԻՆԻ ԿՐԹԱԹՈՇԱԿ

Lemkin
ՀՑԹԻ ՄԵԿՆԱՐԿՈՒՄ Է
2018Թ. ՌԱՖԱՅԵԼ ԼԵՄԿԻՆԻ
ԱՆՎԱՆԱԿԱՆ ԿՐԹԱԹՈՇԱԿԸ

ՀԱՏՈՒԿ ՆԱԽԱԳԻԾ

100photo
100 ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՉԱԿԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ


ԺԱՄԱՆԱԿԱՎՈՐ ՑՈՒՑԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

brand book
Ժամանակավոր ցուցադրություններ՝ Հայոց ցեղասպանության թեմայով
Հայոց ցեղասպանության թեմային նվիրված տարբեր խորագրերով ժամանակավոր ցուցադրությունները շահեկանորեն կնպաստեն հայկական ու միջազգային լսարաններում սույն թեման խոր և հանգամանալի ներկայացնելուն, կծառայեն կրթադաստիարակչական նպատակների:

ՀԻՇԻ՛Ր

remember
Միքայել Ֆրենկյուլյան, սովորել է Ամերիկայի Օբերլին քոլեջում: Եղել է Սեբաստիայի Ամերիկյան քոլեջի պրոֆեսոր: 1915 թ. ձերբակալվել է, այնուհետև սպանվել: Հայոց ցեղասպանության զոհ:

Հայոց ցեղասպանության ուսումնասիրության միջազգային հանդես  

Հայոց ցեղասպանության ուսումնասիրության միջազգային հանդես

«ՀՑԹԻ» հիմնադրամ
ՀՀ, Երևան 0028
Ծիծեռնակաբերդի խճուղի, 8/8
Հեռ.: +374 10 390981
    2007-2018 © Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ     Էլ.հասցե: info@genocide-museum.am